Lidhje shqiptaro-gjermane: çfarë vlen vërtet

Lidhjet shqiptaro-gjermane funksionojnë, madje më shpesh dhe më qetë nga sa lënë të kuptohet klishetë. Dallimet më të mëdha rrallë qëndrojnë te vetë dy njerëzit, por te çka i rrethon: roli i familjes, mënyra si trajtohen festat, gjuha dhe ndonjëherë feja. Kush i njeh këto tema dhe i shtron herët, në vend që t'i lërë pa folur, e ka shumë më lehtë. Ky artikull i përshkruan ndershëm të dyja anët, mundësitë e bukura dhe pikat reale të fërkimit.

Dy kultura të përditshmërisë takohen

Dallimi i parë që vënë re shumë çifte ka pak lidhje me vlerat e mëdha dhe shumë me përditshmërinë. Në shumë shtëpi me formim gjerman, pavarësia çmohet herët: banesa jote, plan i qartë oraresh, një fundjavë që ndonjëherë i takon vetëm vetes. Në shumë familje shqiptare, afërsia është gjendja normale. Njerëzit telefonojnë më shpesh, vijnë pa lajmëruar, dhe dera e prindërve rri e hapur.

Asnjëra qëndrim nuk është më i mirë. Ata thjesht përplasen herë pas here te detajet. Kur vjehrra telefonon të dielën dhe pyet pse nuk po vjen për drekë, kjo nuk është ndërhyrje, por afërsi e jetuar. Anasjelltas, dëshira për një mbrëmje për vete nuk është refuzim i familjes, por një mënyrë tjetër për të jetuar lidhjen. Çiftet që e përkthejnë këtë herët i kursejnë vetes shumë zhgënjime të heshtura.

Familja rrallë është vetëm çështje private

Kjo është pika që partnerët gjermanë e nënvlerësojnë më shpesh. Në kulturën shqiptare, një lidhje serioze zakonisht është edhe çështje e familjes. Nuk të prezantojnë vetëm me partnerin, por me një rreth: prindër, vëllezër e motra, shpesh xhaxhallarë, halla, kushërinj. Takimi i parë zyrtar ka peshë, dhe ia vlen ta marrësh seriozisht. Si zhvillohet dhe çfarë ka rëndësi shpjegohet me hollësi te artikulli njohja me familjen shqiptare.

Për shumë njerëz kjo përfshirje ndihet fillimisht si presion. Me kohën, shumica e përjeton si mbështetje. Në Shqipëri dhe Kosovë nuk martohesh vetëm me një person, bëhesh pjesë e një rrjeti që të mban kur bëhet e vështirë. Çmimi është që vendimet rrallë merren krejt vetëm. Duke e ditur këtë, mund të negociosh me vetëdije se ku ka fjalë familja dhe ku vendos vetë çifti.

Një këshillë praktike: respekti ndaj prindërve është monedha më e fortë që ekziston. Një dhuratë në vizitën e parë, interesi i sinqertë për prejardhjen dhe përmbajtja nga gjykimet e nxituara bëjnë më shumë se çdo fjalor i përsosur.

Festat që e bëjnë gjithçka më të madhe

Nëse vjen nga një kulturë festash më e vogël, dasma e parë shqiptare shpesh të vjen si tronditje kulturore në kuptimin më të mirë. Qindra mysafirë, disa ditë, muzikë live, valle, ar, dhurata në para. Për gjysmën gjermane të çiftit kjo mund të jetë e tepërt dhe, po të flasim ndershëm, ndonjëherë e lodhshme, dhe kjo lejohet të thuhet.

Fërkimi shfaqet zakonisht te tri vende: numri i mysafirëve, buxheti, dhe pyetja se tradita e kujt jep tonin te festa juaj. Lajmi i mirë është se pikërisht këtu përzierja funksionon mirë. Shumë çifte festojnë dy herë, ose bashkojnë një kurorëzim civil në stil gjerman me një dasmë të madhe shqiptare. E rëndësishme është të flitet herët për shifra dhe pritshmëri, sepse një dasmë shqiptare rrallë është e vogël, dhe kjo lidhet me nderin e familjes dhe të dhënat e marrat, jo me mburrje.

Tema	Pritshmëri e zakonshme gjermane	Pritshmëri e zakonshme shqiptare
Numri i mysafirëve	Rreth i ngushtë, shpesh nën 100	Festë e madhe, shpesh disa qindra
Rrjedha	Një ditë, e planifikuar rreptë	Disa raste, fejesa dhe dasma ndaras
Dhuratat	Listë dëshirash, shpesh sende	Dhurata në para, shpesh ar
Muzika	Listë këngësh dhe DJ	Bandë live, valle, deri natën vonë

Kjo tabelë pasqyron përvoja të zakonshme, jo rregulla. Çdo familje është e ndryshme, dhe në diasporë shumë nga këto pika zhvendosen gjithsesi.

Gjuha: edhe përpjekja e ndryshon gjithçka

Gjermanishtja shpesh është gjuha e përbashkët e çiftit në përditshmëri, sidomos nëse pjesa shqiptare është rritur në Gjermani, Zvicër ose Austri. Megjithatë, shqipja është çelësi i familjes. Prindërit dhe gjyshërit shpesh flasin pak ose aspak gjermanisht, dhe pikërisht atje vendoset shumë.

Nuk është nevoja të bëhesh rrjedhshëm. Por pak fjali për përshëndetje, një falënderim te tavolina dhe një fjalë përkëdhelëse për partnerin hapin zemra më shpejt se çdo dhuratë. Kjo tregon se e ke seriozisht dhe se po bën përpjekje. Nëse do të fillosh, gjen një pikënisje realiste te artikulli të mësosh shqip për partnerin. Këtu përpjekja vlen më shumë se përsosmëria, dhe shumica e familjeve e shpërblejnë me gëzim të dukshëm.

Feja: sqarojeni herët dhe ndershëm

Feja është tema që mbledh më shumë shqetësim dhe që, në praktikë, del më e vogël nga sa frikësohet. Kultura shqiptare është e larmishme fetarisht. Ka familje myslimane, katolike dhe ortodokse, dhe shumë e jetojnë besimin më shumë kulturalisht sesa rreptë. Fjala e njohur se feja e shqiptarëve është shqiptaria përshkruan një qëndrim real në thelb, edhe pse nuk vlen për çdo familje.

Për çiftet shqiptaro-gjermane kjo zakonisht do të thotë se konvertimi rrallë kërkohet, por respekti për prejardhjen dhe festat pritet. Konkretisht, ndihmon të zgjidhen herët tri pyetje. Si kremtohen festat në familje. Si duhen rritur fëmijët e mundshëm. Dhe a ka pritshmëri fetare rreth dasmës. Këto biseda ndihen të rënda, por janë më të lehta kur ndodhin herët dhe pa presion, në vend që nën presion kohe pak para dasmës.

Fëmijët dhe edukimi: dy vlera në një familje

Kur vijnë fëmijët, dy kulturat e përditshmërisë takohen më qartë. Sa afërsi me gjyshërit. A do të rritet fëmija dygjuhësh. Cilat festa kremtohen. Sa pavarësi quhet e shëndetshme, dhe sa lidhje me familjen.

Shumica e çifteve tregojnë se pikërisht këtu bashkohet më e mira e të dy botëve, po ta lejosh. Një fëmijë që flet gjermanisht dhe shqip, që njeh qetësinë e fundjavave gjermane po aq sa festat e zhurmshme e të ngrohta familjare, rritet më i pasur, jo më i varfër. Dygjuhësia është dhuratë, jo problem. Kushti është që të dyja anët të mos e shohin kulturën e tjetrës si kërcënim, por si pjesë të asaj që fëmija ka të drejtë ta trashëgojë.

Çfarë ndihmon, dhe çfarë dëmton

Duke u mbështetur në atë që zakonisht tregojnë çiftet në lidhje të tilla, dallohen disa modele. Nuk janë garanci, por një busull e mirë.

• Foli herët pritshmëritë, sidomos për familjen, festat, fenë dhe fëmijët. Temat e shtyra nuk zvogëlohen.
• Merre seriozisht familjen e partnerit, edhe nëse afërsia e tyre të duket e huaj. Refuzimi i familjes lexohet gati gjithmonë si refuzim i partnerit.
• Mëso pak fjali shqip. Mundimi është i vogël, efekti i madh.
• Mos gjyko tradita që ende nuk i kupton. Pyet para se të vlerësosh.
• Mos i kërko partnerit të zgjedhë mes teje dhe familjes. Në këtë kulturë ai zgjedhje zakonisht nuk ekziston, dhe kërkimi i saj dëmton të dyja.

Anasjelltas vlen për pjesën shqiptare të çiftit: shpjego në vend që të nënkuptosh. Shumë nga ato që për ty janë të vetëkuptueshme, për partnerin janë të reja. Një fjali shpjegimi para festës së parë familjare u kursen të dyve shumë pasiguri.

Mundësi që lehtë harrohen

Me gjithë fërkimin, lehtë humbet nga sytë se sa shumë mund të japë një lidhje shqiptaro-gjermane. Dy gjuhë në përditshmëri. Një vend i dytë që me kohën bëhet atdhe i dytë. Një familje që, në rastin më të mirë, ofron mbështetje që rrallë e ke vetëm. Dhe përvoja për ta parë përditshmërinë tënde me sy të freskët, sepse dikush qëndron pranë teje që nuk e merr për të mirëqenë.

Shumë njerëz në diasporë kërkojnë me vetëdije një partner me rrënjë të përbashkëta, sepse kështu shumë gjëra janë më të lehta. Artikulli pse shumë shqiptarë martohen me shqiptarë e shpjegon këtë pa i zhvlerësuar rrugët e tjera. Një lidhje shqiptaro-gjermane e merr rrugën tjetër me vetëdije, dhe mund të jetë po aq e qëndrueshme kur të dy janë të gatshëm të hyjnë në botën e tjetrit. Nëse tashmë po mendon për martesë, gjen anën formale të përmbledhur te martesa binacionale në Gjermani.

embla është aplikacioni i njohjeve për shqiptarët në mbarë botën, dhe për të gjithë ata që kërkojnë një lidhje me rrënjë shqiptare. Qofshin dy prejardhje ose një e përbashkët, në thelb bëhet fjalë për njerëz që duan ta kuptojnë njëri-tjetrin. Aplikacioni nis së shpejti, dhe lista e pritjes është e hapur.